Wat is een healing environment nu eigenlijk?

Bijna geen enkel persoon gaat ontspannen naar een ziekenhuis of zorginstelling. We associëren dit onbewust al snel met pijn, negatieve emoties of stress. Daarom werd er al in de jaren negentig in Amerika onderzoek gedaan naar de klinische omgeving van deze instellingen. Het bleek dat de ruimte en juiste inrichting kunnen bijdragen aan het herstel van de patiënt. De term Healing Environment werd geboren en is inmiddels overgewaaid naar Nederland. Het internet staat er vol mee en de artikelen vliegen ons om de oren. Maar wat is een healing environment nou eigenlijk?

Definitie healing environment

Het begrip kent vele definities en het wordt vaak omschreven in abstracte woorden. In de zorg spreekt men van een healing environment wanneer de omgeving het welzijn van de patiënt bevordert. Er wordt een gebouwde ruimte bedoeld die bijdraagt aan de fysieke, mentale en sociale gezondheid van de gebruikers. Het idee is dat de patiënt minder stress ervaart. Het gevolg is dat daardoor het genezingsproces versnelt, en dus ook medicatie kan worden afgebouwd.

Het verschil tussen een healthy en healing environment

De letterlijke vertaling van healing environment betekent ‘helende omgeving’ en kan verwarrend zijn. Niet elke helende omgeving is namelijk een healing environment. Het doel van beide omgevingen zijn in principe hetzelfde, namelijk het bevorderen van het menselijk welzijn. Oftewel ons beter maken, maar de manier waarop beide omgevingen dat doen is drastisch anders. Het is daarom belangrijk om het verschil te weten tussen een healthy en healing environment.

Healthy

Een zorginstelling zoals een ziekenhuis is altijd een healthy environment. De focus ligt op het voorkomen en genezen van ziektes. Dit betekent dat de producten steriel zijn en hygiëne hoog in het vaandel staat. Maar deze producten worden niet persé als helend ervaren. Denk aan een wasbak, enorm belangrijk voor de hygiène en dus het voorkomen van ziektes. Maar een wasbak wordt niet dezelfde helende eigenschappen toegedicht als bijvoorbeeld een plant op de kamer.

Healing

Een zorginstelling kan een healing environment zijn. Bij een healing environment ligt de focus op de psychologische aspecten van het ziek zijn. Bijvoorbeeld hoeveel stress of angst iemand ervaart en hoe de patiënt zich geestelijk voelt.

lum_cta-button_downloadbrochure_02

Elementen voor een healing environment

Er zijn tal van factoren die bijdragen aan een healing environment. Denk bijvoorbeeld aan privacy van de patiënt, het gevoel van veiligheid en de architectuur van het gebouw. Daarnaast is kleur- en geurgebruik belangrijk en moet het personeel behulpzaam en vriendelijk zijn. Maar de focus van een healing environment ligt op vier elementen; natuur, frisse lucht, daglicht, en stilte.

Natuur – Dat er een relatie bestaat tussen het welzijn van de patiënt en de natuur is al jaren geleden ontdekt. Professor Roger Ulrich publiceerde in 1984 een artikel over de invloed van groen op de gezondheid. Hij vergeleek twee groepen patiënten waarbij de galblaas was verwijderd. De eerste groep had uitzicht op een natuurrijke omgeving en de tweede groep keek uit op een stenen muur. Zijn bevindingen waren bijzonder: de eerste groep had een kortere opnameduur, gebruikten minder pijnstillers en uitten zich minder negatief. Ulrich toonde later in andere studies aan dat zelfs gesimuleerde natuur hetzelfde effect op onze gezond heeft. De onderzoekers Parsons & Hartig deden er nog een schepje bovenop. Zij beweerden dat zelfs zeer korte blootstelling aan gesimuleerde natuur voor significante stressvermindering kan zorgen.

Frisse lucht – Met frisse lucht bedoelt men vaak ventilatie en dit zou de gezondheid bevorderen. Het geeft lucht om goed te kunnen ademen en het kan de luchtvochtigheid verhogen of verlagen. Bovendien is het noodzakelijk om de ruimte te verwarmen of koel te houden. Er zijn bewijzen dat ventilatie geassocieerd wordt met een goede gezondheid. Mensen hebben minder astmaklachten en werknemers zijn minder vaak ziek. (van den Berg, 2005)

Daglicht – Het is oud nieuws dat zonlicht gezond is voor de mens. Ons lichaam maakt vitamine D aan, en we voelen ons vrolijker. Tegenwoordig lijken er ook bewijzen dat daglicht de opnameduur van patiënt kan verkleinen. Het medicijngebruik wordt verlaagd en mensen hebben minder last van depressieve gedachten. Of nabootsing van daglicht –het gebruik van daglichtlampen- bevorderlijk werkt lijkt aantoonbaar, maar er moet nog meer onderzoek naar worden verricht.

Stilte – Iedereen kent het wel: bij ongewenste geluiden worden we wel eens humeurig. Het lijkt daarom aannemelijk dat geluidsoverlast in een zorginstelling kan leiden tot stress bij de patiënt. Geluiden worden veroorzaakt door het personeel, andere zieke mensen, apparatuur en de akoestiek van het gebouw. Er lijkt bewijs te zijn dat geluidsoverlast de gezondheid van de patiënt schaadt, maar het is nog niet duidelijk wat de oorzaak is.

Planten – De meeste mensen associëren planten met persoonlijk welzijn en een gezonde omgeving. Deze interpretatie wordt tegenwoordig onderbouwd door groeiend bewijs dat binnenplanten bijdragen aan een goede gezondheid. Uit deze onderzoeken blijkt dat planten stressgevoelens verminderen, bijdragen aan een goed humeur en schadelijke stoffen in de lucht absorberen. Planten zijn veelvuldig aanwezig in zorginstellingen maar voornamelijk in gezamenlijke ruimtes zoals de ontvangsthal. De angst dat planten en bloemen ziektes kunnen overdragen houdt ze uit de patiëntenkamers, ondanks dat dat dit nooit door onderzoek is aangetoond. Sterker nog, er komt steeds meer bewijs dat binnenplanten bijdragen aan onze luchtkwaliteit en ons welzijn.

Conclusie

Er is veel bewijs over de invloed van de natuur op ons welzijn. Maar wat die invloed precies is, dat is niet altijd helemaal duidelijk. Wel blijkt uit onderzoek dat het kijken naar natuur op een scherm of door een raam, stress en pijn kan verminderen. Ook is er bewijs dat het daadwerkelijk bezoeken of lopen in een bos/park bijdraagt aan ons welzijn.
Zorginstellingen doen er dus goed aan om een healing environment te creëren. Deze vorm van inrichten draagt o.a. bij aan het welzijn van de patiënt, het vermindert stress en pijn. Er is aangetoond dat (gesimuleerde) natuur en frisse lucht bevorderend werken op de gezondheid van de patiënt.
Ook andere omgevingen kunnen baat hebben bij het healing environment principe, met name kantoor omgevingen. Hier zijn ook veel mensen, voor een langere tijd aan het werk in vaak slecht geventileerde ruimtes. Het toepassen van de in dit artikel genoemde principes kunnen vele positieve effecten hebben op uw werknemers.

lum_cta-button_prijslijst