De invloed van daglicht binnen de helende zorgomgeving

lumick-kalisvaart-sky-panel-1

Lumick.com produceert en levert LED panelen voor elk type plafond en wand. Deze panelen worden voorzien van een afbeelding naar keuze en kunnen zo een ruimte transformeren. Een wolkenlucht, landschappen, een raam; alles is mogelijk. Vooral in de U.S.A. wordt frequent gebruik gemaakt van deze panelen, in Nederland is de toepassing sterk in opkomst.

Lumick.com wil graag meer inzicht krijgen in de mogelijkheden en toegevoegde waarde van het eigen product. Er is overvloedig wetenschappelijk bewijs voor het positieve effect van licht, contact met de natuur en afleiding in de zorgomgeving , toch is er maar weinig specifiek onderzoek gedaan naar de effecten van LED panelen.

In dit artikel wordt het effect van LED panelen besproken, in samenhang met maatschappelijke ontwikkelingen en binnen de context van de helende zorgomgeving.

Maatschappelijke ontwikkelingen
Door de opkomst van de Westerse geneeskunde, met al haar technisch vernuft en effectieve medicatie, zijn we de zorgomgeving anders gaan inrichten. Meer gericht op het medisch proces en niet zo zeer vanuit het perspectief van de gebruikers. Onder regie van het Bouwcollege is in Nederland de afgelopen decennia een zorglandschap ontstaan met redelijk uniforme gebouwen.

Deze zijn ontworpen volgens de Bouwmaatstaven; aanbodgericht, streng gekoppeld aan het beschikbare budget. Veel van deze gebouwen zijn inmiddels aan vervanging toe maar het is niet realistisch te denken dat hiervoor nieuwbouw zal verrijzen.

Een aantal maatschappelijke en politieke ontwikkelingen zorgen ervoor dat de gehele zorgsector, zowel inhoudelijk als organisatorisch op de schop gaat;

  • de introductie van “gereguleerde marktwerking” en het uitbreken van de crisis
  • verantwoordelijkheid voor zorg en welzijn verschuift naar individu en diens netwerk
  • keuzebewuste, (deels) kapitaalkrachtige zorgconsumenten
  • paradigmashift – focus verlegt van ziekte naar gezondheid en welzijn
  • De cliënt komt centraal te staan en zal ook (een groter deel van) de rekening zelf betalen. Zorgaanbieders worden uitgedaagd om zich te onderscheiden met concurrerende, vraaggerichte diensten en huisvesting. De ZVW, AWBZ en WMO worden uitgekleed, waardoor meer ruimte ontstaat voor marktwerking en commerciële aanbieders.

De Zorgomgeving
De vormgeving en beleving van de zorgomgeving speelt een belangrijke rol bij het zorgproces en is bepalend voor het imago van de zorgaanbieder. Huisvesting is zo overduidelijk aanwezig dat een discrepantie tussen de kwaliteit van zorg en de manier waarop deze wordt gehuisvest, het gehele denken in ‘zorg met welzijn’ teniet kan doen.

Een helende zorgomgeving (‘healing environment’) bevordert het welzijn door negatieve stress te voorkomen en positieve stress aan te bieden.15 Dit geldt voor zowel zorggebruikers, zorgverleners als bezoekers. Een helende zorgomgeving ondersteunt de gewenste processen en gedragingen, zodat verspilling en fouten tot een minimum beperkt worden. (14) Op deze manier heeft de omgeving directe invloed op het zorgproces, de zorgvraag en zorgkosten. (4, 13, 14, 15)

Licht en natuur
Natuurlijke elementen, waaronder licht, zijn noodzakelijk in een helende omgeving. Voldoende daglicht en contact met de natuur heeft een positief effect. (1, 3, 4, 13) Uit verschillende onderzoeken blijkt dat licht een direct effect heeft op het bioritme, de stemming, perceptie en cognitie. (5, 9, 15, 16) Mensen herstellen sneller en voelen zich beter in kamers, waar ze naar buiten kunnen kijken. Bij voorkeur met uitzicht op de natuur; bomen, een park, de lucht. (13, 14) Ook de zorgverleners ervaren in zo’n omgeving minder stress; ze maken minder fouten en zijn positiever over hun werk en werkgever. (8, 14, 17)

LED panelen
Ook met relatief kleine ingrepen kunnen al belangrijke positieve effecten worden bereikt. Een goede mogelijkheid om in een zorgomgeving meer licht te creëren is het plaatsen van ultradunne LED panelen. Deze panelen kunnen op plafond en wand gemonteerd worden, voorzien van iedere gewenste afbeelding.

Een Lumick.com LED unit heeft een lichtopbrengst van 1600 Lux, de kleurtemperatuur is 6500K en de levensduur van de LED is 50.000 uur. De toepassing van zijdelingse (‘edge-lit’) aanlichtingstechnologie zorgt voor een uniforme en gelijkmatige verlichting. Hierdoor wordt het LED paneel niet alleen een bron van licht maar ook van positieve afleiding. (2, 3, 4) Met verschillende prints en opstellingen kunnen allerlei suggesties worden opgeroepen, variërend van levensechte luchten tot complete landschappen.

lum_cta-button_downloadbrochure_02

Effecten en resultaten
Uit verschillende onderzoeken komt naar voren dat de aanwezigheid van LED panelen wordt ervaren als positieve afleiding met een kalmerend effect. (2, 12, 17) Het natuurlijke licht en het contact met de natuur maken de ruimtes warm en uitnodigend. (2, 17) Het (extra) licht heeft ook een gunstig effect op bioritme en stemming. (9, 11, 16) In een van de onderzoeken zijn ook fysiologische parameters (o.a. cortisol, bloeddruk, pols) meegewogen maar werden geen meetbare verschillen gevonden. (12) De TTU (Texas Tech University) doet in opdracht onderzoek naar de invloed van “wolkenplafonds”. De eerste resultaten duiden erop dat het kijken naar een voorstelling op LED panelen het brein vergelijkbaar stimuleert als een echte buitenomgeving. Dit kan verklaren waarom patiënten in een MRI-ruimte met LED-panelen minder last hebben van onrust en claustrofobie. (10)

Conclusie en Discussie
Er is nog veel onderzoek nodig om de effecten van LED panelen op een wetenschappelijke manier aan te tonen. De kwalitatieve informatie en ervaringen uit de praktijk bieden vooralsnog voldoende aanknopingspunten om ze in de zorgomgeving te integreren.
In de literatuur zijn allerlei aanwijzingen te vinden voor de verdere ontwikkeling en verbetering van de LED panelen en onderzoek naar de mogelijkheden en effecten in de zorgomgeving.

Enkele voorbeelden:
Zorg voor een gevarieerd lichtplan met voldoende dag- en taaklicht (8, 12, 17)
De afmeting en plaatsing van de LED panelen is bepalend voor het effect en de beleving (12, 17)
Naast LED panelen moeten ook andere vormen van afleiding worden aangeboden (2, 12)
Toevoegen van audio, bewegend beeld, interactief gebruik (12, 17)
De afbeeldingen zijn bij voorkeur natuurlijk (3, 4 , 14)
Concluderend vormen LED panelen een welkome aanvulling op de verlichtingsmogelijkheden. Met behulp van LED panelen kan op een , duurzame manier zowel extra licht als positieve afleiding worden toegevoegd aan de zorgomgeving. Voor uw eigen zorgomgeving kunt u bij Lumick.com terecht voor deskundige begeleiding en een ontwerp op maat.

Een artikel in opdracht van Lumick.com
auteur: Tamar Roelofs, arts-ontwerper

Literatuur

1. Conchar, Joann, 2012 ‘Nature nurtures- two hospitals in very different settings rely on similar strategies to create environments for healing’, Architectural Record, august 2012

2. Corcoran, S., 2006 ‘A view to the future of healthcare – natural healing environments’, sponsored profile for TESS (Therapeutic Environmental Solutions), HHE 2005/2006

3. Corcoran, S., 2007 ‘The art of nature and the nature of art’, Healthcare Design Magazine

4. Huelat, Barbara J., 2008 ‘The wisdom of biophilia – nature in healing environments’, Journal of Green Building, vol. 3, no. 3, p. 1-13

5. Joseph, A. PhD, 2006 ‘The impact of light on outcomes in healthcare settings’, Center for Health Design

6. Nanda, U., Eisen, S., Zadeh, R.S., & Owen, D., 2011 ‘The effect of visual art on patient anxiety and agitation in a mental health facility and implications for the business case’ Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, vol.18, p. 386-393

7. Pollock, R., McNair, D., McGuire, B., & Cunningham, C. 2008 ‘Designing lighting for people with dementia’, Dementia Services Development Centre, University of Stirling

8. RSG Health Services, 2010 ‘Helping radiology patients relax’

9. Starremans, S., 2011 ‘Helder verlichte ruimtes zijn een steuntje in de rug voor ouderen’

interview met Prof. E. van Someren, TvV jaargang 43, nr. 7/8

10. Sky Factory & TTU, 2012 ‘Neuroscience study points to unique effects of photographic sky compositions’, Sky Factory eNews, november 2012

11. Stegeman, I., 2005 ‘Verlichting van dementie’, afstudeerscriptie Toegepaste Communicatiewetenschap, Universiteit Twente

12. Suter, E., Armitage, G.D., Baylin, D., 2010 ‘Impact of SkyCeilings on immobilized patients during lengthy procedures’, research funded by Alberta Health Services

13. Ulrich, R., Zimring, C., Quan, X., Joseph, A., Choudhary, R., 2004 ‘The role of the physical environment in the hospital of the 21st century; a once-in-a-lifetime opportunity’, Center for Health Design

14. Ulrich, R., Zimring, C., Zhu, X., DuBose, J., Seo, H., Choi, X., 2008 ‘a review of research literature on evidence based healthcare design’, HERD, vol. 1, no. 3

15. Van den Berg, A.E., 2005 ‘Health impacts of healing environments’, part of ‘Architecture of hospitals’, organized by “Foundation 200 years University Hospital Groningen”

16. Van Someren, E.J., Riemersma-van der Lek, R.F., 2007 ‘Live to the rhythm, slave to the rhythm’, Sleep medicine reviews; 2007 Dec;11(6):465-84.

17. Witherspoon, B., Petrick, M., 2005 ‘Scientific research and sky image ceilings’ research funded by Sky Factory, LC

lum_cta-button_prijslijst